Een huis erven: wat moet je weten?

Een huis erven betekent dat je meteen belangrijke keuzes moet maken over de hypotheek, de administratie en wat je met de woning wilt doen. In dit artikel lees je wat je direct moet regelen, hoe je samen goede afspraken maakt en waar je op moet letten bij de bank, de notaris en de belasting. Zo weet je zeker dat je niets vergeet en voorkom je gedoe achteraf.

Foto van Jayden Wassink
Jayden Wassink

Geschreven op 5 september 2025

Samenvatting van het artikel

Na het overlijden van iemand met een hypotheek is het belangrijk om snel overzicht te krijgen in de administratie en duidelijke afspraken te maken. Wijs één vertegenwoordiger aan, zorg dat betalingen doorlopen en informeer direct de hypotheekverstrekker en verzekeraars. Open een boedelrekening, houd alle belangrijke documenten bij en maak een overzicht van alle verplichtingen, deadlines en contactpersonen. Controleer of er een overlijdensrisicoverzekering is en claim deze indien mogelijk om de hypotheeklasten te verlagen.

Erf je samen met anderen een huis, maak dan heldere afspraken over het beheer, gebruik en de verdeling van de woning en uitgaven. Leg vast wie waarvoor verantwoordelijk is, wie mag beslissen en hoe de waarde wordt bepaald bij uitkoop. Regel de verklaring van erfrecht en de akte van verdeling bij de notaris, en zorg dat de bank akkoord gaat met het overzetten van de hypotheek. Houd alle afspraken, betalingen en documenten goed bij.

Bij het erven van een woning kun je kiezen: zelf bewonen, verhuren of verkopen. Elke keuze heeft gevolgen voor de hypotheek, belasting en administratie. Controleer de voorwaarden van de lening, verzamel alle benodigde documenten en overleg tijdig met de bank. Houd rekening met fiscale regels, zoals de juiste waardering voor erfbelasting en de gevolgen voor renteaftrek of box 3. Zo voorkom je verrassingen en regel je alles goed voor alle betrokkenen.

Inhoudsopgave

Wat je als eerste regelt na een overlijden: woning en administratie

Wanneer iemand met een hypotheek overlijdt, is het belangrijk snel overzicht te krijgen in de administratie. Wijs één persoon aan die namens de nabestaanden alles regelt en zorg dat alle post naar één adres wordt gestuurd. Laat betalingen doorlopen en let goed op belangrijke deadlines. Maak een duidelijk document met alle informatie en bepaal wat als eerste moet gebeuren, bijvoorbeeld op basis van betaaldata en meldtermijnen.

Belangrijke deadlines op een rij

Hieronder vind je een handige tabel met de belangrijkste deadlines en acties:

Termijn Actie
Binnen 72 uur Vertegenwoordiger aanwijzen
Direct Postadres kiezen, post doorsturen
Direct Document met bank, hypotheek, verzekeringen, VvE, nuts
Binnen 1 week Hypotheekverstrekker informeren, boedelrekening openen, contactpersoon melden bij VvE/verzekeraar
Direct Overlijdensrisicoverzekering melden
Binnen 2 weken Automatische afschrijvingen controleren, verzekeringsclaims voorbereiden, opstalverzekering checken, sleutels beheren
Direct Overzicht maken: organisaties, contractnummers, betaaldata, contact, deadlines, bewijs, taakverdeling

De eerste 10 dagen: betalingen en contact regelen

Hier vind je een overzicht van de belangrijkste acties per periode in de eerste 10 dagen:

Dag Actie
1-2 tijdelijk rekeningnummer
3-4 Overzicht automatische afschrijvingen, contactmomenten bijhouden
5-6 bankafschrift bewaren
7-8 sleutels inventariseren
9-10 Tijdelijke betalingsregeling aanvragen, VvE-saldi opvragen, bevestigingen archiveren

De hypotheekverstrekker op de hoogte brengen

Sta even stil bij het informeren van de hypotheekverstrekker. Dit doe je als volgt:

  1. Gebruik het nabestaandenloket om misverstanden te voorkomen en onnodige post tijdelijk te stoppen.
  2. Bewaar het casenummer en de ontvangstbevestiging zorgvuldig.
  3. Bij een bank vul je het webformulier “nabestaanden” in. Bij andere partijen stuur je een e-mail naar het nabestaandenadres.
  4. Zorg dat je een kopie van de overlijdensakte, je eigen ID, klant- en hypotheeknummer en bewijs van bevoegdheid bij de hand hebt.
  5. Vermeld in je bericht: naam en geboortedatum van de overledene, hypotheeknummer en jouw rol.
  6. Vraag om een bevestiging met casenummer en geef aan dat je niet-essentiële post wilt pauzeren tot het dossier is beoordeeld.
  7. Laat weten via welk adres of e-mail ze contact met je kunnen opnemen.

Betalingen regelen via een boedelrekening

Om betalingsachterstanden te voorkomen, zorg je dat automatische afschrijvingen doorgaan of maak je tijdig een regeling. Leg alle afspraken met de bank schriftelijk vast.

  1. Open een boedelrekening met de verklaring van erfrecht.
  2. Vraag de hypotheekverstrekker om de afschrijving naar het nieuwe rekeningnummer te verplaatsen. Stuur bewijs mee dat je dit mag doen.
  3. Wil je een tijdelijke betalingsregeling? Toon aan dat er financiële krapte is, spreek een korte periode af (1-3 maanden) en maak een plan om achterstanden in te halen.
  4. Vraag schriftelijk bevestiging dat je geen BKR-registratie krijgt als je je aan de afspraken houdt.
  5. Vermeld tot wanneer de regeling loopt, hoeveel je per maand betaalt en hoe je het restant inhaalt.
  6. Bewaar de bevestigingsbrief, het nieuwe incassomandaat en het betalingsschema goed.

Overlijdensrisicoverzekering: zo claim je de uitkering

Een overlijdensrisicoverzekering kan helpen om de hypotheek (deels) af te lossen en de maandlasten te verlagen.

  1. Controleer of er een polis is en of deze aan de hypotheek is gekoppeld. Is dat het geval, claim dan de uitkering en laat deze direct naar de hypotheekverstrekker overmaken. Vraag om herberekening van de maandlasten.
  2. Is de polis niet gekoppeld? Pas de begunstiging aan of overleg met de erfgenamen over de uitkering.
  3. Geen polis gevonden? Kijk bij SigN, de adviseur, het hypotheekdossier en eventuele bankspaar- of beleggingspolissen.
  4. Voor de claim heb je nodig: overlijdensakte, polisnummer, je ID, eventueel een medische machtiging, plus bank- en hypotheekgegevens.
  5. Vermeld in je brief aan de verzekeraar dat de uitkering direct naar de hypotheekverstrekker moet voor aflossing van het juiste leningdeel. Vraag om bevestiging van het aflossingsbedrag en de datum.

Toegang tot de woning, VvE en opstalverzekering regelen

Regel wie toegang heeft tot de woning en wie de post beheert. Zo voorkom je dat belangrijke documenten kwijtraken of onbevoegden binnenkomen.

  1. Informeer de VvE en controleer de opstalverzekering op belangrijke voorwaarden.
  2. Maak een lijst van alle sleutels, wijs iemand aan die ze beheert en vervang sloten als je niet zeker weet wie allemaal een sleutel heeft.
  3. Houd bij wie wanneer toegang heeft gehad.
  4. en scan en bewaar alle binnenkomende post.
  5. Neem contact op met de VvE met bewijs van bevoegdheid en vraag naar maandelijkse bijdragen, achterstanden en geplande werkzaamheden.
  6. Kijk bij de opstalverzekering naar het verzekerde bedrag, inflatiecorrectie, regels bij leegstand en update het correspondentieadres.
  7. Maak standaardbrieven voor de VvE en verzekeraar en houd bij wie wanneer en waarom toegang had tot de woning.

Regel samen alles goed als je een huis erft

Erf je samen met anderen een huis met hypotheek? Maak dan duidelijke afspraken. Zo weet iedereen waar hij aan toe is en voorkom je misverstanden. Het helpt om onderscheid te maken tussen tijdelijk beheer en de uiteindelijke verdeling van het huis.

Hieronder zie je wat je samen moet regelen:

  • Regel wie de erfenis mag afhandelen via executeurschap of verklaring van erfrecht.
  • Maak afspraken over wie het huis beheert en beslissingen neemt.
  • Kies of je de erfenis aanvaardt (met of zonder risico) of afwijst.
  • Spreek af wie het huis mag gebruiken en wie welke uitgaven betaalt.
  • Bepaal samen de waarde als iemand het huis wil overnemen en maak een uitkoopvoorstel.
  • Vraag akkoord van de bank voor het overzetten van de hypotheek.
  • Leg alles vast bij de notaris en het Kadaster, en informeer de VvE en verzekeraar.

Wie beslist en hoe neem je de erfenis aan?

Hoe je de erfenis aanvaardt, bepaalt wat je mag beslissen en wanneer het huis verdeeld kan worden. Bij gewone aanvaarding ben je direct verantwoordelijk voor alle schulden en kun je snel beslissingen nemen. Bij aanvaarding onder voorwaarden moet je eerst alles in kaart brengen voordat je verder kunt. Wijs je de erfenis af, dan doe je nergens meer aan mee. Spreek vooraf af wie mag stemmen over beheer, verkoop en verdeling, en hoeveel stemmen nodig zijn voor een besluit.

De verklaring van erfrecht regelen

Met een verklaring van erfrecht kun je zaken regelen bij de bank, verzekeraar en notaris. Je hebt onder andere de overlijdensakte, ID-bewijzen, eventueel een testament en uittreksels nodig. In deze verklaring staat wie het huis en de hypotheek mag beheren, wie bij de bankrekeningen mag en wie tijdelijke betalingsafspraken mag maken. Ook kun je vastleggen wie de hypotheek mag wijzigen of administratieve zaken mag regelen.

Afspraken over gebruik en uitgaven maken

Maak duidelijke afspraken over het gebruik van de woning en de verdeling van uitgaven:

  • Leg vast wie in het huis mag wonen en wie welke uitgaven betaalt.
  • Maak een overzicht van wie verantwoordelijk is voor de hypotheek, aflossing, VvE-uitgaven, verzekeringen, onderhoud, belastingen en nutsvoorzieningen.
  • Bepaal hoe vaak uitgaven worden verrekend en welke bewijzen nodig zijn.
  • Spreek af wat er gebeurt bij te late betalingen en over toegang tot het huis voor inspecties.
  • Bewaar alle facturen, foto’s en rapporten zorgvuldig.

De waarde bepalen en uitkopen

Wil iemand het huis overnemen? Laat het dan taxeren om de waarde te bepalen. De overwaarde bereken je door van de marktwaarde de resterende hypotheek en bijkomende uitgaven af te trekken. Het deel van de overwaarde dat de andere erfgenamen toekomt, wordt verrekend. Neem een financieringsvoorbehoud op van minimaal 6-8 weken. De bank moet akkoord gaan met het overzetten van de hypotheek en kijkt naar het inkomen van de overnemer, verzekeringen en eventuele betalingsachterstanden.

Verdeling officieel maken bij de notaris

De akte van verdeling maakt de verdeling officieel. Nadat de bank akkoord is en de aflosnota’s geregeld zijn, teken je de akte bij de notaris. Deze wordt daarna ingeschreven bij het Kadaster. Je stuurt ook kopieën naar de VvE, verzekeraar en bank. De bank heeft meestal 2-6 weken nodig om toestemming te geven. Het tekenen van de akte duurt 1-2 weken, en de inschrijving bij het Kadaster gebeurt meestal binnen enkele werkdagen.

Wie doet wat en wie is waarvoor verantwoordelijk?

Een duidelijke taakverdeling voorkomt verwarring. De notaris regelt de verklaring van erfrecht en de akte van verdeling. De bank beoordeelt de hypotheekwijziging. De erfgenamen maken onderling afspraken over het gebruik van het huis, de uitgaven, de aanvaarding van de erfenis en de uitkoop.

Voor de bank is het belangrijk dat de juiste bevoegdheden zijn vastgelegd. Denk aan afspraken over wie het huis mag beheren, betalingsregelingen mag treffen, gegevens mag delen met de bank en verzekeraar, de hypotheek mag aflossen met een uitkering en namens iedereen mag tekenen.

Maak een overzicht van alle betalingen, met vervaldata voor de hypotheek, VvE en nutsvoorzieningen. Leg vast wie waarvoor verantwoordelijk is en hoe betalingen worden gecontroleerd. Spreek af wat er gebeurt bij te late betalingen, zoals rente, opschorting van gebruik of het inschakelen van een bemiddelaar.

Voor de uitkoop controleer je of je voldoet aan de eisen van de bank: een taxatierapport, inkomensgegevens, voldoende verzekeringen, een juiste verhouding tussen lening en waarde, een BKR-overzicht, eigendomsbewijs, een aflosnota en geen betalingsachterstanden.

De notaris dient de akte digitaal in bij het Kadaster, samen met de benodigde documenten. Inschrijving duurt meestal 1-3 werkdagen. Kopieën stuur je binnen 5 werkdagen naar alle betrokken partijen.

Wat kun je doen met de hypotheek als je een huis erft?

Een huis erven roept vaak vragen op, vooral over de hypotheek. Je kunt kiezen: doorgaan met de bestaande lening, deze aanpassen of helemaal oversluiten. Je keuze bepaalt wat je maandelijks betaalt, hoe lang je nog moet aflossen en wat het je uiteindelijk kost. Met een duidelijk plan zie je wat het beste bij jouw situatie past. Verdien je genoeg? Dan kun je de lening meestal op jouw naam zetten. Lukt dat niet, kijk dan snel naar andere opties.

Alles op een rij: de lening in beeld brengen

Begin met een overzicht van de lening. Noteer per leningdeel het bedrag, de rente, hoe lang die rente nog vaststaat, wanneer de lening afloopt en hoe je aflost. Controleer of er boetes zijn bij vervroegd aflossen, hoeveel je extra mag aflossen en of er verzekeringen aan de lening gekoppeld zijn. Door verschillende opties naast elkaar te leggen, zie je wat er gebeurt met je maandlasten als je de lening houdt, aanpast of oversluit. Vergeet niet alle kosten mee te nemen, zoals boetes, notariskosten en taxatie.

Kun je de lening op jouw naam krijgen?

Wil je de lening ongewijzigd voortzetten? Dan moet je aantonen dat je dit kunt betalen. Als werknemer heb je recente loonstroken, jaaropgaven en een werkgeversverklaring nodig. Ben je ondernemer? Dan vraagt de bank om belastingaangiftes, jaarrekeningen en overzichten van de Belastingdienst. Voor gepensioneerden of mensen met een uitkering zijn de uitkeringsspecificaties belangrijk. Je hebt altijd een verklaring van erfrecht nodig, een overzicht van je kredieten (BKR) en soms een taxatie van de woning. Vergeet niet het aanvraagformulier, bewijs van bevoegdheid en het nieuwe rekeningnummer van de erfenis.

Goed kijken naar de regels van je lening

Voordat je iets verandert, is het verstandig de voorwaarden van je lening goed te lezen. Let vooral op hoe een eventuele boete wordt berekend als je de lening wilt aanpassen. Meestal is dit gebaseerd op het renteverschil en hoeveel je nog boetevrij mag aflossen. Controleer ook afspraken over verzekeringen, verpandingen en regels over verhuur of het wijzigen van de schuldenaar. Sommige vormen van lenen, zoals banksparen, hebben specifieke regels. Door de voorwaarden goed te kennen, voorkom je verrassingen achteraf.

Je lening oversluiten: hoe werkt dat?

Wil je de lening oversluiten, bijvoorbeeld om andere erfgenamen uit te kopen of betere voorwaarden te krijgen? Vergelijk dan verschillende aanbieders. Laat de woning taxeren en kijk naar de rente per risicoklasse, verschillende rentesoorten en voorwaarden zoals boetevrij aflossen. Het hele proces duurt meestal vijf tot acht weken: eerst de taxatie, dan advies en offerte, gevolgd door de definitieve offerte en uiteindelijk de afhandeling bij de notaris. Verzamel alle benodigde documenten, zoals het taxatierapport, inkomensgegevens en papieren over eigendom en verdeling.

Wat als je moeite hebt met betalen?

Dreig je in de problemen te komen met betalingen? Neem dan direct contact op met de bank. Geef duidelijk aan hoeveel je tekortkomt en stel zelf een plan voor, inclusief hoe lang je denkt deze regeling nodig te hebben. Vraag of je geen negatieve BKR-registratie krijgt zolang je je aan de afspraken houdt. Plan momenten om de situatie te bespreken, bijvoorbeeld na een maand, twee maanden en drie maanden. Als de problemen aanhouden, zijn er verschillende mogelijkheden: van tijdelijke betalingsregelingen tot hulp bij schulden. Zo voorkom je dat het probleem groter wordt.

Fiscale zaken regelen bij overlijden en een huis

Na een overlijden moet er veel geregeld worden rondom de woning. Het is verstandig om alle gegevens en keuzes goed vast te leggen op basis van de overlijdensdatum en hoe de woning gebruikt wordt. Verzamel alle documenten en houd je dossier overzichtelijk.

Maak een duidelijk overzicht van de waardes op verschillende momenten: de waarde op de overlijdensdatum (zoals saldi en marktwaarde of WOZ-waarde), een eventuele latere verkoopdatum en het moment waarop iemand wel of niet in de woning ging wonen. Bewaar alle rapporten, afschriften en notities met de juiste datum en naam.

De juiste waarde kiezen voor de woning

Kies bewust hoe je de woning waardeert en gebruik deze keuze overal op dezelfde manier, bijvoorbeeld bij de erfbelasting, hypotheek of verkoop. Je kunt kiezen tussen de WOZ-waarde en de marktwaarde. Soms is de WOZ-waarde lager en dus voordeliger. Onderbouw je keuze goed en gebruik dezelfde waarde in gesprekken met de bank of notaris.